OBS ’t Montferland (Achterhoek)

‘Op je eigen niveau en met je eigen interesses bezig zijn stimuleert enorm om het beste in jezelf naar boven te halen’

Op OBS ’t Montferland in de Achterhoek wordt al vier jaar lang keihard gewerkt aan de implementatie van wetenschap en techniek. Inmiddels werken ze op een groepdoorbrekende manier aan verschillende thema’s en worden alle zaakvakken op een onderzoekende en ontdekkende manier aangeboden. Margot Hendriksen, bovenschools W&T-coördinator: “Door leerlingen eigenaar van hun eigen leren te maken en ze mee te laten denken over de inhoud van de lessen, pakken ze de lesstof beter op én hebben ze er veel meer plezier in.”

Taalstimuleringsgebied
Margot: “Omdat onze school in een taalstimuleringsgebied ligt, besloten we wetenschap- en techniekonderwijs te implementeren in de zaakvakken. Dat zijn tenslotte de vakken die voor leerlingen met een taalachterstand of die taalzwak zijn het vaakst problemen opleveren. Door op een onderzoekende en ontdekkende manier te leren kunnen kinderen op hun eigen niveau en met hun eigen interesses aan de slag. Dat stimuleert enorm om het beste in jezelf naar boven te halen.”

Thema
“We koppelen de zaakvakken aan een thema waar we drie tot vijf weken mee werken. De start is altijd een introductieweek, waarin we onder andere een mindmap maken om te achterhalen wat leerlingen al weten. Tot twee jaar geleden deden we dat niet en gaven we tussendoor extra informatie, maar we ontdekten dat een stukje basiskennis van groot belang is om een goede onderzoeksvraag op te kunnen stellen. Vervolgens is iedereen tijdens de zaakvakken met zijn of haar vraag bezig. De methodes waar we vroeger onze lessen uithaalden gebruiken we nu als bronnenboeken.”

Begrijpend lezen
“De afgelopen tijd merkten we dat onze taalmethodes niet voldoende aansloten bij de leefwereld van kinderen, terwijl dat juist in een taalstimuleringsgebied enorm belangrijk is. Daarom koppelen we onze taaldoelen nu aan de zaakvakken. Wanneer we bijvoorbeeld werken aan het thema water en bij begrijpend lezen de persoonsvorm aan bod komt, zoeken we in een hoofdstuk uit het bronnenboek van aardrijkskunde dat over water gaat de persoonsvorm op. Zo vormen alle lessen een mooi geheel.”

Technieklessen
“Tijdens onze crea-lessen dagen we leerlingen uit om op een andere manier met hun onderzoeksvraag bezig te zijn. We koppelen het thema aan technieken als solderen, 3D-kleiwerken of ze gaan met wol aan de slag. Onze techniektorens met daarin allerlei leskisten worden ook tijdens deze lessen ingezet. Een van de opdrachten is zelf haargel maken. De handleiding die daar eerst bij zat hebben we vervangen door de zeven stappen van onderzoekend leren, zodat kinderen ook tijdens deze activiteit op een onderzoekende en ontdekkende manier werken.

Daarnaast gaat de bovenbouw zes keer per jaar naar het technieklokaal in Ulft, waar ze gereedschap gebruiken om hun onderzoeksvraag te verwerken tot een product. Zo proberen we de creativiteit van onze leerlingen te stimuleren.”

Verantwoording
Wat nog lastig is, is de verantwoording van onderzoekend en ontdekkend leren. Er zijn namelijk (nog) geen harde cijfers bekend waaruit blijkt dat de resultaten van scholen die op deze manier werken beter zijn dan van scholen die dat niet doen. Daarom zoeken wij naar manieren om dat inzichtelijk te maken. We bundelen daarvoor de krachten met Iselinge Hogeschool en IKC De Bosmark. In onze versterk-samenwerkgroep werken we aan een volgmodel waarin de kenmerken van onderzoekend en ontdekkend leren benoemd worden en leerlingen zichzelf daarop kunnen beoordelen.”

Draagvlak
“Op een onderzoekende en ontdekkende manier leren vraagt niet alleen veel van de kinderen, maar ook van de leerkrachten. Veel van ons hebben geleerd dat je je methode pakt, een les draait en klaar bent. Maar tegenwoordig kom je daar niet meer mee weg. Zeker door de invoering van passend onderwijs groeit het niveauverschil in een klas enorm. Als je toch wilt dat bij iedereen zijn of haar talent naar boven komt, moet je als leerkracht je creativiteit gebruiken. Onderzoekend en ontdekkend leren helpt daar enorm bij. Maar voordat je met de invoering daarvan begint moet je draagvlak onder collega’s creëren. Want als het een opgedragen opdracht van bovenaf wordt merken de leerlingen dat direct en zal het resultaat tegenvallen.”