Eén van de scholen die contact heeft gezocht met het KWTG voor een scholingstraject is ‘t Holthuus uit Huissen. ’t Holthuus is een algemeen bijzondere school, die zich richt op ‘uitdagend onderwijs’. Dat betekent onder andere dat kinderen worden uitgenodigd op onderzoek uit te gaan en een antwoord te vinden op hun ‘leervragen’. De school heeft een heldere, krachtige visie ontwikkeld, waarin de onderzoekende houding een belangrijke plaats inneemt. Een professionaliseringstraject is gestart om hier een verdiepingsslag in aan te brengen. Als doelstelling werd geformuleerd: Het samen met het team van de school werken aan vaardigheden en kennis op het gebied van Wetenschap en Techniek met als leidraad de onderzoekende grondhouding van leerkracht en leerling.
Na een succesvolle eerste periode is het KWTG benaderd voor een vervolgtraject. ’t Holthuus wilde haar onderwijs nog uitdagender maken door een verdieping van het pedagogisch- didactisch handelen met betrekking tot onderzoekend leren, en de inrichting en gebruik van de voorbereide leeromgeving. Daarbij was het van belang dat er meer duidelijkheid zou ontstaan over de vorm en inhouden bij het werken aan projecten. Ook de vertaling van de concepten van Reggio Emilia, die de school gebruikt als inspiratiebron, zou hierin moeten worden meegenomen.
Een gesprek met Yvonne, lerares van groep 5/6 en 7/8, laat zien hoe hierop is geparticipeerd. Yvonne besteed twee dagen per week aan het vormgeven van ateliers en het voorbereiden en begeleiden van de projecten. Elke klas heeft een eigen mini-atelier en elke bouw heeft een grote atelierruimte buiten het eigen klaslokaal. Deels hebben de ateliers een vaste inrichting en deels worden ze aangepast aan het thema/project van dat moment. Binnen de klas en in de gezamenlijke ruimtes zijn er veel leerling-producten te bewonderen. Yvonne wordt ondersteund door Linda, één van de nascholers van het KWTG. Yvonne vertelt hier vol enthousiasme over.
Linda heeft ons begeleid bij het denken over hoe de ateliers een verlengstuk van de klas kunnen worden. Hiernaast hebben we de zeven stappen van het onderzoekend leren geïmplementeerd in ons onderwijs. Tijdens de scholingsdagen bereidden we projecten voor en evalueerden we deze. Linda begeleidde ons bij de verschillende projecten. De didactiek van het onderzoekend leren en het bevorderen van de onderzoekende houding is ons aangereikt door het KWTG. Deze didactiek past prachtig binnen onze visie die gebaseerd is op Reggio. Het gaf structuur aan onze manier van werken.
Veel stappen maakten we eigenlijk al, maar we zijn ons daar meer bewust van geworden. Het heeft ons kaders geboden. Hoe geef je invulling aan de fase van verkennen en hoe ga je om met vragen van leerlingen? Volgend jaar gaan we hiermee verder. We willen bekijken hoe we dit een plek gaan geven in de rapporten, momenteel zijn we in elke klas aan het experimenteren met kinderportfolio’s. Ook willen we een eigen didactiek ontwikkelen, de Holthuus-stappen, waarbij we inzoomen op de inhoud van elke fase. Wat betekent dit voor de leerkracht en wat willen we zien bij de leerlingen?
De projecten vragen om veel voorbereiding en veel tijd van de leerkracht. 't Holthuus is gestart met het ZAB-model, waarmee ze tijdens de nascholingsdagen van het KWTG aan de slag zijn gegaan. Om te beginnen is bepaald wat er binnen het project zinvol is, aan welke kerndoelen gewerkt wordt, welke vragen er daadwerkelijk toe doen, welke ervaringen essentieel zijn en wat vanuit de visie van de school absoluut niet mag ontbreken. Daarna is bekeken wat er betekenisvol is voor de leerlingen: hoe ziet hun leef- en belevingswereld eruit, wat is er kenmerkend voor de leerlingen in de klas? De zinvolheid en betekenis worden als het ware samengevoegd tot activiteiten.
De startactiviteit is binnen een project erg belangrijk. Je stuurt de leerlingen daarbij al richting de doelen. Je geeft focus, je richt de leervragen van de leerlingen. Als je dit niet goed doet gaat het alle kanten op en behaal je de gestelde doelen niet. De leerlingen komen met de meest mooie vragen en wij zijn een heel enthousiast team. Deze combinatie is een valkuil. We moeten beter leren focussen, anders is het veel te moeilijk om te begeleiden. Gedurende de verkenningsfase nemen leerlingen veel eigen materialen mee, ouders komen vertellen en het atelier wordt aangekleed en ingericht. Internet speelt ook een rol, maar dit is nog best lastig omdat het zo groot is voor de leerlingen. Ook organiseren we tijdens de verkennende fase activiteiten rondom het thema, bijvoorbeeld een circuit met activiteiten die uitgaan van leren door doen.
Goed observeren is van groot belang voor de begeleiding van de leerlingen en voor de vervolgactiviteiten. De leervragen van de leerlingen vormen de basis, maar we hebben geen vaste werkwijze. Soms kiezen we bijvoorbeeld meer voor de insteek van ontwerpend leren en een andere keer voor die van onderzoekend leren. Het is al met al een complexe aanpak. Gelukkig zijn alle leerlingen gewend aan deze manier van werken, zijn ze heel creatief en hebben ze verschrikkelijk veel vragen. Focus, klein houden en zorgen voor voldoende verdieping zijn echte aandachtspunten.
Deels is ons onderwijs leerlinggestuurd, deels ook leerkrachtgestuurd, maar ook omgevinggestuurd. We hebben een lijst met ouders en beroepen. We vragen ouders met passende beroepen om bij te dragen aan het project/thema, daarnaast proberen we ook steeds meer bedrijven te betrekken. KWTG heeft ons daarin echt verder geholpen.
