Onderzoek

Wetenschap & Techniekonderwijs
Verleiden tot leerzame gesprekken

W&T-onderwijs vindt veelal plaats in kleine groepjes. Het idee is dat kinderen kunnen leren van elkaar door hardop te denken over wat ze waarnemen en doen. In de praktijk blijkt dat niet altijd zo te werken. Vanuit het veld kwam herhaaldelijk de vraag hoe je kinderen verleidt tot het met elkaar voeren van een leerzaam gesprek. Deze vraag heeft geleid tot een verkenning van wetenschappelijke literatuur rond het thema ‘interactie bij Wetenschap en Techniek’.
In mei 2010 is in het tijdschrift JSW een artikel gepubliceerd over dit onderwerp.

De waarde van metaforen bij het begrijpelijk maken van ‘onzichtbare’ technologie aan kinderen
Onderzoek uitgevoerd door het lectoraat De pedagogische kwaliteit van de leraar in opdracht van het KWTG
Arjan Dieleman en Fedor de Beer

The eye of the beholder: naar een brede en werkzame definitie van wetenschap en techniek bij leerkrachten in het primair onderwijs
Onderzoeksrapportage in het kader van VTB‐Pro

In de opvattingen van (aankomende) leerkrachten basisonderwijs over het verzorgen van wetenschap en techniekonderwijs lijkt steeds weer naar voren te komen dat zij dit domein begrijpen als een speelveld van voornamelijk bètavakken en (mechanisch‐)technische expertise. Deze smalle definitie van wetenschap en techniek maakt dat veel (aankomende) leerkrachten zich incompetent voelen het onderwijs in deze domeinen overtuigend te verzorgen.
In het onderzoek waarvan in dit rapport verslag wordt gedaan is uitgegaan van drie diversiteitperspectieven die kansrijk zijn voor een verbreding van wetenschap en techniek in het primair onderwijs, te weten: (1) genderperspectief, (2) prestatieperspectief, en (3) taalontwikkelingperspectief. Vanuit deze perspectieven kan gepleit worden voor het stimuleren van wetenschap en techniekonderwijs naar meisjes, kinderen die bijzonder laag of hoog presteren, en kinderen met andere etnische achtergronden en daarmee gepaard gaande taal‐ en begripsontwikkeling.

Onderzoekend leren, de nieuwsgierige docent
Artikel
Henk Rietdijk, opleidingsdocent Christelijke Hogeschool Ede

Leerkrachten in het basisonderwijs blijken soms kansrijke leermomenten voor hun leerlingen niet te herkennen. Dit onderzoek legt een relatie tussen dit probleem en de cognitieve systeemscheiding. Hoewel niet onomstotelijk vastgesteld wordt wel de trend zichtbaar dat de indeling in 'school'vakken (rooster, methode) belemmerend werkt voor het vrij en open verkennen van situaties. Tevens wordt duidelijk dat leerkracht in zijn voorbereiding zich niet ontpopt als kritische, onderzoekende, lezer, maar eerder de neiging heeft de aangereikte bron als 'waarheid' te beschouwen. Het meer leren pendelen tussen 'school'vakken kan een positieve uitwerking hebben. Dit heeft implicaties voor het opleidingsonderwijs en de nascholing.

Reviewstudies: science en (gender, etnische en prestatie-) diversiteit
Over de noodzaak van professionalisering van leraren primair onderwijs in wetenschap en techniek vanuit een diversiteitsperspectief

In de gehele westerse wereld kiezen te weinig jongeren en zeker in Nederland kiest een zeer homogene groep jongeren voor een technische of bètastudie (Motivaction & YoungWorks, 2008; Nyström, 2007). Als een van de oorzaken wordt het gebrek aan aandacht voor wetenschap en techniek in het primair onderwijs genoemd (King, Shumow, & Lietz, 2001); leraren primair onderwijs ervaren een tekort aan kennis en zouden de specifieke interesse missen die nodig is om kinderen te inspireren en uit te dagen (Davies, 2003; Mulholland & Wallace, 2005; Roychoudhury, Tippins, & Nichols, 1995).
Om zowel het primair onderwijs als de pabo‟s en kenniscentra waar leraren voor het primair onderwijs worden opgeleid meer handvatten te geven voor het ontwikkelen van onderwijs in wetenschap en techniek dat recht doet aan alle verschillende leerlingen is deze uitgebreide literatuurstudie naar de relatie tussen verschillende „minderheidsgroepen‟ en „wetenschap en techniek‟ opgezet.

Mobieltjes in het Primair Onderwijs als facilitator van Wetenschap & Techniek
PDA-gebruik in het basisonderwijs

Op basisschool De Branding te Swifterbant is in samenwerking met Christelijke Hogeschool te Ede en het Kenniscentrum voor Wetenschap en Techniek onderzoek gedaan naar het gebruik van mobiele techniek voor de groepen 6,7 en 8. In dit onderzoek werden verschillende facetten van deze techniek onder de loep genomen. Zo werd de functionaliteit onderzocht op bruikbaarheid binnen een onderwijskundige setting. Leerlingen in verschillende leeftijdscategorieën werden in groepen van vier à vijf leerlingen op pad gestuurd met een “mobieltje”, voorzien van een geavanceerd navigatiesysteem, waarmee de binnenstad van Elburg kon worden verkend. Leerlingen uit de bovenbouwgroepen werden op pad gestuurd met een navigatietool, waarmee een route kon worden gevolgd en ondertussen gewerkt moest worden aan opdrachten…

Reflectief ontwerpend leren in de bovenbouw van het basisonderwijs
Hans van der Meij & Tim Post

In het CoReflect project wordt voor natuur- en techniekonderwijs een instructiebenadering getiteld ‘reflectief ontwerpend leren‘ (ROL) uitgewerkt voor kinderen van de bovenbouw van het basisonderwijs. De ROL-benadering appelleert aan de motivatie en voorkennis van kinderen door hen te confronteren met de taak een ontwerp te bedenken en dat ontwerp te realiseren met kosteloze materialen. Ter ondersteuning van deze probleemgerichte aanpak leren de kinderen goede denkvragen te stellen om tot ontwerpideeën te komen. Vervolgens maken zij ontwerpschetsen waarover ze met elkaar discussiëren. Na de schetsen wordt het ontwerp uitgewerkt en getest. Onderzocht wordt in hoeverre reflectief ontwerpend leren, in combinatie met ICT gebruik, leidt tot een functionele en diepe(re) verwerking van de leerstof.