Academische Werkplaatsen

‘Elke succesvolle les O&O begint met een goede start’

Bovenschools W&T-coördinator Margot Hendriksen neemt al jaren met veel plezier én resultaat deel aan de Academische Werkplaatsen van Iselinge Hogeschool. Vorig jaar ontwikkelde ze samen met opleidingsdocenten, onderzoekers, leerkrachten uit het primair onderwijs en studenten een knieboek en een volgsysteem, ter ondersteuning van leerkrachten die onderzoekend en ontwerpend leren in de klas willen inzetten. Dit jaar bundelen de deelnemers hun kennis, ervaring en enthousiasme voor W&T weer. Margot: “Een goed begin is het halve werk. Daarom ontwikkelen we nu een e-magazine dat leerkrachten handvatten geeft om de start van een les O&O te optimaliseren.”

De start als struikelblok
Aan elke Academische Werkplaats ligt een eigen onderzoeksvraag ten grondslag. Toen uit gesprekken met studenten die vanuit hun minor betrokken zijn bleek dat een goede start van een les O&O vaak een struikelblok is, wisten Margot en haar mededeelnemers dat daar hun uitdaging ligt. Margot: “Uit alle onderzoeken en studies blijkt dat het succes van onderzoekend en ontwerpend leren valt of staat met de start. Maar hoe enthousiasmeer je zoveel mogelijk leerlingen? En hoe motiveer je ze om hoge orde vragen te stellen?”

Het belang van details
Om het antwoord op die vragen te vinden, deelden Margot en haar team de uitdaging op in drie onderdelen. Een deel van de groep onderzocht in de praktijk welke werkvormen succesvol zijn, een ander deel ontwikkelde bij elke werkvorm een checklist om te bepalen wat er allemaal qua houding en materialen nodig is en de derde groep stortte zich op de resultaten. Margot: “We weten uit eigen ervaring dat voor een succesvolle start details belangrijk zijn. Alleen bijvoorbeeld een video over het onderwerp laten zien is onvoldoende. Daarmee worden leerlingen niet getriggerd om buiten de vaak op jonge leeftijd al gebaande paden te denken. Om het gewenste effect te bereiken moet je als leerkracht precies weten in welke setting je de start uitvoert, aan welke eisen je materiaal moet voldoen en wat de vervolgstappen zijn.”

16 vierkantjes
Het belang van zo’n gedegen voorbereiding blijkt uit de werkvorm 16 vierkantjes, die Margot onderzocht. “We spraken met leerlingen over het verbod op vuurwerk en vroegen daarna om op 16 vierkantjes tradities te schrijven die voor vuurwerk in de plaats kunnen komen. In eerste instantie kwamen ze niet verder dan oliebollen, een buurtfeest en met de hele familie om twaalf uur naar buiten. Maar nadat we hadden besproken hoe mensen in andere landen oud en nieuw vieren en ze een video hadden gezien met ideeën van andere kinderen en volwassenen over de toekomst van oud en nieuw, ontstond veel meer betrokkenheid. We voerden daarna een gesprek met compleet andere invalshoeken en de onderzoeksvragen die eruit voortkwamen waren van een veel hoger niveau.”

E-magazine
Om zoveel mogelijk leerkrachten de juiste tools in handen te geven voor een goede start, ontwikkelen Margot en haar mededeelnemers nu een gratis e-magazine. Daarin staan voorbeelden van werkvormen die je bij de onder-, midden- en bovenbouw als start van een les O&O kunt gebruiken, inclusief een checklist om te bepalen of alles aanwezig is om er een succes van te maken. Margot: “Vanwege corona gaat op dit moment alles online en digitaal. Maar in de toekomst hopen we ook nog een fysieke waaier te kunnen ontwikkelen waar alle informatie opstaat. Zodat de leerkracht de informatie er direct bij kan pakken en leerlingen hem of haar eraan kunnen herinneren als er te lang geen onderzoekend en ontwerpend leren op het programma heeft gestaan. Want ik weet uit eigen ervaring dat kinderen op deze manier leren zo boeiend vinden, dat ze ernaar gaan vragen.”

Wil jij het gratis e-magazine ontvangen zodra het klaar is? Mail dan je naam en e-mailadres naar info@kwtg.nl t.a.v. E-magazine Academische Werkplaats.